Haaglandenfestival: Duo – kwartet – octet

Het strijkkwartet is al eeuwen een vaste waarde in de kamermuziek – zeg maar rustig dé vaste waarde. Dat was ook al zo in de dagen van Felix Mendelssohn. Strijkers van een gevorderd niveau – dikwijls professionals – zochten elkaar op om samen de meesterwerken van Haydn, Mozart en Beethoven te spelen – plus de talloze werken die levende componisten recent aan het genre toegevoegd hadden.

Hoe zou het zijn, dacht Mendelssohn, om nou eens iets te schrijven voor twee kwartetten? Een strijkoctet? De componist, zestien jaar oud pas, ging aan het werk en schiep een compositie van symfonische allure, waarin de acht strijkers steeds schitteren in hun eigen rol en zelden tot elkaars unisono-versterking worden gereduceerd. Met zoveel stemmen heeft de componist zijn handen vrij voor uitgebreide tremolo-akkoorden en een goede bedding over de volle breedte van vijf octaven.

Sommige componisten pakken het anders aan. Zij laten juist dingen weg. Er zijn componisten die strijktrio’s schrijven, maar het kan nog compacter: een strijkduo. Luciano Berio schreef in zijn late periode – tussen 1979 en 1983 – verschillende korte duetten voor twee violen. Een bas ontbreekt; het is een hele opgave om de muziek spannend te houden. Maar Berio gaat de uitdaging aan. Elk stukje is vernoemd naar een overleden musicus, vaak een componist die Berio bewondert of goed gekend heeft.

Voor wie die experimenten met argwaan bekijkt biedt dit concert ook een conventioneel strijkkwartet. Het is het eerste kwartet van de Russische componist Reinhold Glière, gecomponeerd in 1899 toen hij nog op het Conservatorium van Moskou zat.

Uitvoerenden

In de duetten van Berio wisselen de violisten elkaar af. We weten niet wie er in welk duet speelt. De violisten zijn: Eline Vähälä, Joris van Rijn, Jacobien Rozemond en Eva Stegeman.