‘Vers Twee’ – Dichter in dimensies

Muziek is toegankelijker dan dichtkunst. Het is daarom niet zo gek dat iemand als Heinrich Heine, toch een groot dichter, nog het bekendste is geworden door de toonzettingen van zijn muziek door Schubert, Schumann, Mendelssohn en wie al niet meer.

Sommige liederen zijn zo bekend dat we ze amper meer kúnnen lezen zonder de noten erbij te horen. Mensen die de woorden “Ich grolle nicht” lezen zullen meestal meteen de bariton van Dietrich Fischer-Diskau horen (of een andere zanger) die deze smartelijke liefdestekst boven een wanhopig akkoorden rammende piano declameert.

Maar het kan ook anders.

Wist u dat “Ich grolle nicht”, behalve door Robert Schumann, ook is getoonzet door niemand anders dan Charles Ives? Die excentrieke Amerikaan voor wie avant-garde een dagelijkse hobby na het zakendoen was? Toen hij dit lied schreef, in 1900, was hij het vak nog aan het leren. In Amerika, toen nog niet de zelfbewuste culturele grootmacht die het later werd, stond Duitse muziek in torenhoog aanzien. Dus ja, dat een Amerikaan dan Duitstalige liederen schrijft is niet zo gek. Met Ives’ geheel eigen zetting zingt de tekst zich letterlijk los van zijn eeuwige associatie met Schumann.

“Ich grolle nicht” in de zettingen van Schumann en Ives is zomaar een van de vele paren die Maarten Koningsberger en zijn begeleider Roger Braun ons voorschotelen. We horen heel bekend werk van Schubert, Schumann en Brahms, maar ook muziek van Finzi, Meyerbeer, Diepenbrock, Fauré, Wolf (de liedcomponist voor kenners van het genre) en dus Ives. Koningsberger spreekt ons tussendoor geregeld toe met uitleg. Hij sluit af met maar een enkel lied van Giacomo Meyerbeer. Maar wees eerlijk: van “Die Rose, die Lilie, die Taube, die Sonne” kunnen we de veel bekendere Schumannversie toch onderhand wel zelf zingen?