Sweelinck Kwartet

Het strijkkwartet is voor velen de hoogste vorm van kamermuziek, instrumentale muziek en misschien wel muziek tout court. Sinds het midden van de achttiende eeuw heeft de bezetting van twee violen, altviool en cello zich keer op keer bewezen als een edel en zeer flexibel ensemble, dat voor van alles en nog wat kan worden ingezet. De meeste grote componisten sinds Haydn hebben eraan bijgedragen, vaak met regelrechte meesterwerken.

Beethoven is zo’n grote jongen. Hoe overbekend zijn symfonieën, zijn concerten en zijn pianosonates ook zijn, het zwaartepunt van zijn schepping ligt bij het strijkkwartet. In deze bezetting schreef hij de bijzonderste, meest veeleisende en meest avantgardistische muziek. Het Strijkkwartet opus 95 in f uit 1810, het laatste kwartet uit zijn middelste periode, heeft als bijnaam het ‘Serioso’-kwartet. De donkere, voor strijkers zeer moeizame toonsoort f-klein en de ontoegankelijke muziek schetsen de donkere situatie waarin Beethoven verkeerde. De Fransen hadden Wenen ingenomen en het geweld dreunde na in Beethovens verslechterende oren. Zelfs de componist kon zich niet voorstellen dat deze muziek ooit door meer mensen dan een selecte kring kenners kon worden beluisterd, maar nog tijdens zijn leven zouden de Weense geesten ervoor rijpen. Wat in 1810 nog als buitenaardse muziek klonk, werd in 1816 al rijp voor publicatie bevonden.

Felix Mendelssohn was niet zo’n hemelbestormer als Beethoven. Hij leefde in het Biedermeier-tijdperk, waarin de kunst een tam leventje leidde. Maar geniaal was hij wel, op jonge leeftijd al. Daarom is zijn muziek nog steeds zo populair: ze is mooi en publieksvriendelijk, maar beslist niet doorsnee. Mendelssohn schreef zeven volledige kwartetten (waarvan één ongenummerd jeugdwerk), plus nog vier korte stukjes die hij bij leven niet uitgaf. Na zijn vroege dood in 1847 werden die stukjes als opus 81 alsnog uitgebracht. Het Sweelinck Kwartet speelt er hier twee.