De Mozarts gingen weer op reis. Maar bepaald niet op vakantie!
Het was toch zo’n goeie man, die aartsbisschop Von Schrattenbach. Drieënhalf jaar hadden de Mozarts door Europa gereisd, en de dag dat ze terugkwamen kon Leopold zijn plaats gewoon weer innemen. Sterker nog: toen Leopold daarna verlof vroeg voor een reis naar Wenen, werd er weer ingestemd. En nu in 1770, nu de reis naar Italië ging, gaf de kerkvorst opnieuw zijn fiat!
De Mozarts – dit keer waren het alleen vader en zoon die gingen – hadden er ook wel iets te zoeken. Mozart moest nog van alles leren op muziekgebied, en waar kon dat beter dan in Italië? Het land van de muziek!
In Italië, om precies te zijn in Lodi, schreef Mozart zijn eerste strijkkwartet. Dit genre stond in die tijd nog in de kinderschoenen; er was nog geen duidelijk verschil tussen muziek voor strijkorkest en muziek voor vier solo-strijkers. De vroege kwartetten van Haydn kende Mozart waarschijnlijk niet; als voorbeeld moeten we eerder aan de Italiaan Sammartini denken. Het is een vlot en zorgeloos stuk, dat maar eens te meer aantoont hoe makkelijk Mozart nieuwe genres overneemt.
Maar het belangrijkste waarvoor Mozart naar Italië kwam was toch wel de opera. Italiaanse opera was het meest prestigieuze muziekgenre dat er bestond, en bovendien was er ook goed geld mee te verdienen. In 1770 schreef Mozart Ascanio in Alba. Een echte opera seria, waarin een klassiek heldenverhaal als excuus dient voor een hoop amoureuze intriges, en voor aria’s waarin zangers (vaak castraten) hun kunsten kunnen vertonen. De muziek is een beetje ouderwets en zeker niet typisch voor Mozart. Toch was het voor de veertienjarige Wolfgang zijn eerste grote succes als componist (eerdere triomfen had hij vooral als uitvoerend wonderkind gevierd).
In de passietijd werden er nergens opera’s opgevoerd. Onbestaanbaar in het katholieke Italië. Dan kun je ook net zo goed naar Rome gaan. De Goede Week in de Sint-Pieter, dat was een belevenis! In het donker werd daar het Miserere van Gregorio Allegri uitgevoerd. Een stuk van meer dan een eeuw oud dat door zijn a capellazang, die gregoriaans met koralen en polyfone imitatie afwisselt, nog veel ouder klinkt. Alsof je werd teruggevoerd naar de middeleeuwen… Maar Mozart liet zich niet in een roes van wierook meevoeren. Nadat hij het werk twee keer had gehoord, schreef hij het uit zijn hoofd op! Deze prestatie is het wel waard om bij stil te staan. Daarom hoort u in deze Sanssouci voor één keer zeventiende-eeuwse koormuziek.
Programmagegevens:
Wolfgang Amadeus Mozart –
Strijkkwartet in G KV 80. Quartetto di Cremona
Wolfgang Amadeus Mozart –
Mitridate, re di Ponto, KV 87 . 1. Ouverture, 4. “Al destin, che la minaccia”, 5. ” Qual tumulto nell’alma” 6. “Soffre il mio cor con pace” 8. “L’odio nel cor frenante” 10. “nel sen mi palpita”. Les Musiciens du Louvre, Marc Minkowski.
Gregorio Allegri –
Miserere mei Deus. The Cardinall’s Music o.l.v. Andrew Carwoord.
