za 21 feb 2026, 17:00 uur – House of Hard Bop.
We haken aan bij Demon’s Dance van Jackie McLean, opgenomen in 1967 (zie de vorige Uitzending, en het vorige Nieuwsbericht). De tweede helft van dit uur is voor Forces of Nature: Live at Slugs’ van McCoy Tyner/Joe Henderson, uit 1966. Bepaald geen muziek voor elk moment van de dag – de absolute tegenpool van muzak. Bereid u voor op een onstuimig spuitend vat vol muzikale atoomenergie!
JackDeJohnette: “Everybody really played like there was no tomorrow.”
Zev Feldman (producer): “This (..) album has been one of the most exciting projects I’ve ever been involved with.”
Joe Lovano bekende dat hij, tijdens het beluisteren, he just had to turn it off and catch his breath, because of its white-hot intensity.
Op Demon’s Dance, Jackie McLeans laatste album voor Blue Note, horen we naast hem trompettist Woody Shaw, pianist LaMont Johnson, bassist Scotty Holt en natuurlijk Jack DeJohnette. Opgenomen in 1967, uitgebracht in 1970.
- Boo Ann’s Grand (Woody Shaw) is een symmetrische vorm, waarbij het consonante middendeel contrasteert met het melodisch ‘dissonante’ A-deel. Een ander verschil: dat A-deel is gebaseerd op een heletoonsreeks, wat een karakteristieke ‘kleur’ geeft. Het B-deel is gebaseerd op diatoniek. De drummer accentueert het verschil tussen de vormdelen. Langdurige heletoonspassages, met dat ‘zwevende’ karakter, zijn niet zonder risico. Ook in de klassieke muziek wordt er spaarzaam mee omgegaan. De drummer ondervindt er – ook tijdens zijn solo – geen last van.
- Sweet Love of Mine (Shaw). Weg zijn de heletoonsreeksen en de dissonanten. Relaxte bossa nova stijl, maar bepaald niet spanningsloos. Bassist Scotty Holt profileert zich met zijn eigen ritmische figuren.
- Floogeh (McLean) zet een pittig tempo neer. Origineel thema, waarin zelfs een moment van stilte… Opvallende herhalingen van twee akkoorden tijdens de pianosolo. Bassist Holt etaleert zijn eigen karakter ook solistisch.
- Message from Trane (Cal Massey). DeJohnette opent het stuk, en sluit het af. Vervolgens, na enkele maten thema, is het plotsklaps afgelopen.
Forces of Nature is een kwartetbezetting, met naast drummer Jack DeJohnette: pianist McCoy Tyner, tenorist Joe Henderson, en bassist Henry Grimes. Een liveopname, gemaakt in de New Yorkse Slugs’ (Saloon). Die club bevond zich in East Village. Geen beste buurt. In 1972 werd trompettist Lee Morgan in Slugs’ door zijn ex doodgeschoten.
DeJohnette, met zijn 23 jaar de jongste – tevens de laatst levende – van de bezetting, bewaarde een kopie van de opname in zijn archief. Ruim een halve eeuw later kwam de bijzondere avond na mixing en mastering weer tot leven, op het Blue Note label.
In ’n Out *) is een compositie van Joe Henderson. Een blues in F. Hij speelt het ook op zijn gelijknamige Blue Note plaat uit 1964. Ook dáár McCoy Tyner aan de piano. In Forces of Nature is de uitvoering van dit stuk flink opgerekt tot bijna een half uur.
BENG! Met een harde klap komen ze binnen. Dat we het maar direct weten. Drummer JDJ komt al in de eerste minuten flink op gang: toenemend volume, accenten, geleidelijk meer rondcirkelende figuren over alle units van de drumkit – een van zijn fingerprints. Dat hoge energieniveau is een blijvertje, hier en daar terugnemend in intensiteit en volume; vaak van kortere duur. Het melodische bluesmotief wordt enkele malen herhaald, en daar gáán ze. Pianist Tyner laat hier en daar al ‘buitenharmonische’ samenklanken horen. Na enige tijd stopt hij met zijn comping, iets wat hij vaak ook deed in het John Coltrane kwartet.
- Spannend is de interactie tussen blazer en drummer. Ze zitten elkaar dicht op de huid. Wat een duodynamiek…Met name Henderson overschrijdt de grenzen van het bluesformat, wat spanning creëert tussen vorm en sololijn. Tyner wisselt in zijn rechterhand tussen free, modale notenslingers, en af en toe regelrechte klassieke bluesfiguren. Als Henderson weer invoegt komt het spel van “12 maten de een, 12 maten de ander” op gang en sprinten ze gezamenlijk naar de eindstreep.
En bassist Henry Grimes? Die blijft van begin tot eind onverstoorbaar met zijn vier-in-de-maat. Een prestatie op zich, om dat in dit tempo bijna een half uur vol te houden.
- Bij Isotope – eveneens van Henderson – kan iedereen (ook wij) even bijkomen. Ook dit is een blues, ditmaal in C.
Te zien op YouTube: een gesprek tussen Jack DeJohnette en Don Was over dit concert.
House of Hard Bop – Eric Ineke
*) De termen in en out hebben in de jazz een specifieke betekenis. In betekent: een vaste toonsoort, en een steeds herhaalde vorm + akkoordenschema. Out negeert een of meerdere van deze eigenschappen, kleurt buiten de lijntjes, en is daardoor minder voorspelbaar.
(Jack DeJohnette overleed in oktober 2025, op 83-jarige leeftijd.)
