The Great American Songbook

Jacob Gershwine (New York 1898) was één van de vier 4 kinderen van Rose en Morris Gershovitz, Russische Joden die naar Amerika emigreerden en hun naam van Gershovitz in Gerswine veranderden. Jacob, op zijn beurt veranderde die naam in Gershwin en zijn voornaam in George. Israel, de twee jaar ouder broer van George zou vanaf 1924 (als Ira Gershwin) alle (vaak briljante) lyrics voor de songs van zijn broer schrijven.

>> Na de playlist een korte levensbeschrijving van George Gershwin

Playlist

1. 1928 I’ve Got A Crush On You (Treasure Girl)
   dDopped out / 1930 Strike Up The Band)
   Tina May I’ll Take Romance 2003
   Nikki Iles – piano (Arr.); Alec Dankworth – bass; Tristan Maillot – drums Scott Hamilton – tenor saxophone
2. 1930 Love Walked In
   Kelly Johnson Home 2008
   John Hansen – piano; Paul Gabrielson – bass; Matt Jorgenson – drums
3. 1930 – Drie songs uit Girl Crazy
   • But Not For Me
     Laila Biali Your Requests 2023
     Laila Biali – piano; George Koller – bass; Ben Wittman – drums; Michael Davidson – vibraphone; Anat Cohen – Clarinet
   • 1930 I Got Rhythm
     Julia Mosscardini Stablemates 2019
     Sebastián Loiácono – tenor saxophone/arr.; Ernesto Jodos – piano; Jeronimo Carmona – bass; Carto Brandán – drums; Mariano Loiácono – trumpet / flügel
   • 1930 Embraceable You
     Robin McKelle Impressions of Ella 2023
     Kenny Barron – piano; Peter Washington – bass; Kenny Washngton – drums
4. 1931 Who Cares  (Of Thee I Sing)
   Sylvia Vrethammer Vortex 2019
   Jan Lundgren – piano; Hans Backenroth – bass
5. 1933 Isn’t It A Pity (Pardon My English)
   Shawn Monteiro Never Let Me Go 2002
   Massimo Fárao trio
6. 1935 Opera Porgy And Bess (lyrics Dubose Heyward /Ira Gershwin)
   • I’ve Got Plenty Of Nuttin (arr. Idan Santhaus)
   • A Woman Is A Sometime Thing (arr. Jan Wessels)
     David Linx
     Brussels Jazz Orchestra A Different Porgy and Another Bess
   • There’s A Boat That’s Leaving Soon For New York
     Kurt Elling Upward Spiral 2016
     Joey Caldarozzo – piano; Eric Revis – bass; Justin Faulkner – drums; Branford Marsalis tenor saxophone
   • It Ain’t Necessarily So (lyrics Ira Gershwin)
     Jacqui Hicks A Child is Born 2010
     John Chritchinson – piano; Dave Green – bass; Tristan Maillot – drums; Martin Shaw – trumpet
   • Summertime
     Deborah Brown Kansas City Here I Come 2016
     Rob Bargad – piano; Joris Teepe – bass; Newman Taylor Baker – drums; Sylwester Ostrowski – tenor saxophone

>> Korte levensbeschrijving van George Gershwin

George Gershwin, geboren als Jacob Gershwine (New York, 26 september 1898 – Hollywood, 11 juli 1937), was een Amerikaans componist, pianist, dirigent en kunstschilder.

Hij wordt algemeen beschouwd als een van de grootste Amerikaanse componisten Gershwin is de componist die er beter dan wie ook in slaagde een synthese tot stand te brengen van de vroeg-20e-eeuwse klassieke muziek, de Amerikaanse volksmuziek  (blues, spiritual, jazz) en de vroeg 20e-eeuwse amusementsmuziek.^[7] Hij werkte voornamelijk samen met zijn oudere broer Ira, die songteksten schreef.

Vader Morris Gerhowitz – een Joods-Russische immigrant die in 1890 uit Sint-Petersburg naar New York emigreerde om daar een nieuw bestaan op te bouwen – veranderde de familienaam rond 1894 in Gershwine. George op zijn beurt veranderde zijn naam in 1920 in Gershwin.

Voor broer Ira, de twee jaar ouder broer van George (die later de lyric writer zou worden voor bijna al Georges’ songs!), een rustig kind dat veel met zijn neus in de boeken zat, schafte de familie een piano aan, maar het was George die niet van het instrument was weg te slaan en er al snel allerlei deuntjes op kon spelen.

Vanaf zijn twaalfde kreeg George les van Charles Hambitzer en die lessen waren zo succesvol dat hij al op vijftienjarige leeftijd een betrekking kon krijgen als songplugger bij uitgeverij Remick & Co in New York. Tot zijn taak behoorde: het selecteren van binnenkomende ‘muzikale post’ zoals aanvragen van componisten en lyric writers om hun muziek uit te geven, maar ook het op piano begeleiden – uiteraard ‘á vue’van zangers en zangeressen die dergelijke nieuwe composities wilden doornemen of voorzingen.^[18] In deze functie ontwikkelde Gershwin ook zijn vaardigheid om te improviseren.

Later volgde hij nog lessen muziektheorie, orkestdirectie, harmonieleer, contrapunt  en muziekgeschiedenis bij onder anderen Joseph Schillinger, Henry Cowell en Wallinfor Riegger.

Zijn eerste grote succes kreeg Gershwin in 1918 met het nummer Swanee, dat een hit werd door de uitvoering van Al Jolson In 1919 schreef Gershwin een strijkkwartet Lullabye, zijn eerste stap op het serieuze vlak.^[22] Hij was inmiddels in dienst van uitgeverij Harms als bezoldigd componist en de eerste musical waar hij enkele liedjes voor schreef was La, La, Lucille.

Rhapsody In Blue is het eerste van George’s ‘klassieke’ werken. Hij schreef het in 1923 op verzoek van Paul Whiteman (een symphonisch werk met jazz invloeden). Daarna volgden onder andere Piano  Concerto in  F (1925), An American In Paris (1928), Second Rhapsody (1931) en de opera Porgy and Bess (1935).

Overigens hield George er niet van om zijn populaire en klassieke werk als verschillend te zien. Hij probeerde muziek te schrijven die liefhebbers van beide stijlen zou aanspreken en gebruikte elementen van de jazz in zijn klassieke werken en in zijn populaire harmonische elementen die hij ontleende aan zijn klassieke harmonische kennis.

De jaren tot ongeveer 1935 waren de hoogtijdagen van de Broadway shows, revues en musicals, en jazz als typisch Amerikaanse muziek kreeg een grote populariteit.

Het waren ‘The roaring Twenties’, the ‘Jazz Age’ en George had grote belangstelling voor jazz. Hij ging regelmatig luisteren in Harlem naar jazz musici – James P Johnson was zijn grote piano idool. Samen met de enorme populariteit van de (Amerikaanse) musical was het precies de juiste tijd voor Gershwin om deze genres in zijn eigen muziek te integreren. (muziek voor onder andere The George White Scandals, Oh Kay, Girl Crazy en Lady Be Good).

Ook als pianist is zijn beïnvloeding door Jazz vaak te horen. Er zijn veel opnames van hem (ooit opgenomen op wasrollen!) en daarop hoor je dat hij zijn eigen melodieën  (en de tempi) vaak verandert en meer jazzy speelt.

Gershwin wilde in al zijn werken het optimistische Amerikaanse leven weergeven om, zoals hij het uitdrukte, een ‘stem’ te geven aan de ‘geest’ en de ‘ziel’ van het Amerikaanse volk.

“Ik zou willen dat mijn composities zo energiek zijn dat ik wettelijk verplicht zou zijn om kalmerende middelen af te geven bij elke verkochte partituur”

In 1927 gaat George naar Parijs en maakt daar kennis met Maurice Ravel, Igor Stravinsky, Darius Milhaud, Francis Poulenc, Nadia Boulanger en Serge Prokofiev,  die allen enthousiast waren over zijn composities. Maar Gershwin vroeg op zijn beurt aan verschillende collega-componisten of hij les van hen kon krijgen. De antwoorden waren altijd afwijzend. Het antwoord van Ravel was: “Waarom zou u een tweederangs Ravel worden, terwijl u reeds een eersteklas Gershwin bent?” En op dezelfde vraag aan Stravinsky vroeg deze hem hoeveel hij verdiende. Gershwin noemde een bedrag van zes cijfers waarop Stravinsky zei: “Dan kan ik beter bij jou studeren.”

In 1936 verhuisde Gershwin (samen met Ira en Ira’s echtgenote Leonore) naar Beverly Hills (de broers woonden bijna George’s hele leven samen – vaak ook nog in een door George aangeschaft groot huis met de ouders erbij) om songs voor filmmusicals te gaan schrijven, zoals voor Shall We Dance en A Damsel I Distress) Hij werd daar de buurman van Arnold Schönberg, met wie hij goed bevriend raakte  Ze kwamen bij elkaar over de vloer, tennisten vaak en hadden respect voor elkaars hun muziek.

George heeft zich in Hollywood nooit echt thuis gevoeld. Als geboren en getogen Brooklyner verlangde hij vanaf de eerste dag terug naar New York.

Begin 1937 begon George last te krijgen van hoofdpijnen en zijn reuk veranderde – hij rook steeds verbrand rubber. In februari van dat jaar speelde hij in Carnegie Hall zijn piano concerto in F maar kreeg coördinatie problemen. Die problemen werden steeds erger en in juli van dat jaar raakte hij in een coma en werd vanuit Hollywood naar het Cedars of Lebanon Hospital in Los Angeles vervoerd, waar de diagnose hersentumor werd gegeven. Tijdens de operatie, in een poging de tumor te verwijderen, stierf hij. Hij was pas 38.

Het is onvoorstelbaar als je kijkt naar de hoeveelheid composities die Gershwin schreef, en de hoge kwaliteit daarvan (zowel op klassiek als op het populaire vlak), dat hij dit in zo’n kort leven heeft kunnen doen.