The Jazz Connection

Vandaag had ik aandacht moeten besteden aan de Jazz Marathon van 1992, maar het Nederlands Jazz Archief was op vakantie. Daardoor was ik niet in de gelegenheid om bij dit altijd behulpzame en gastvrije instituut in de archieven te duiken, om met een uitgebalanceerde evaluatie van de achttiende editie van dit avant-garde festival op de proppen te komen. Een mooie aanleiding om muziek van een van mijn favoriete jazzmuzikanten te laten horen: Gil Evans (1912—1988).

Het haveloze souterrain van Gil Evans is de geboortegrond van een stralend coloriet

Aan het eind van de jaren veertig trekken Miles Davis en Gil Evans veel met elkaar op, samen met Gerry Mulligan en John Lewis. In feite is het Spartaanse souterrain van Gil Evans, gelegen aan de 55ste straat in Manhattan, de geboortegrond van het Capitol-album Birth of the Cool door het Miles Davis nonet. Het materiaal voor deze baanbrekende l.p. wordt aangeleverd via drie sessies in 1949 en 1950. Slechts twee van de twaalf arrangementen waren afkomstig van Gil Evans —Boplicity en Moondreams— maar in feite waren de bijdragen van de andere auteurs onbestaanbaar zonder de diepgaande ideeën van Gil Evans op het gebied van instrumentatie, doorgecomponeerde delen, klankkleur en ruimte voor de solisten. Op zijn beurt had Gil Evans weer veel te danken aan de bandleider/pianist Claude Thornhill (1909-1965) die Evans in staat stelde om tussen 1941 en 1948 naar hartelust te experimenteren met de toevoeging van ongebruikelijke instrumenten (met name de hoorn en de tuba, piccolo’s, fluiten en basklarinetten) aan de reguliere big band instrumentatie.

Gil Evans wordt pas bekend bij het grote publiek via de projecten die hij tien jaar later met Miles Davis is aangegaan: Miles Ahead (1957), Porgy and Bess (1958) en Sketches of Spain (1960). Als een nakomertje verschijnt in 1962 ook nog Quiet Nights.

Magiër giet oude wijn in nieuwe zakken

Juist in diezelfde periode komt Gil Evans met vier eigen albums op de markt: Gil Evans & Ten (1957), New Bottle Old Wine (1958), Great Jazz Standards (1959) en Out Of The Cool (1960). De geoliede publiciteitsmachine van de platengigant Columbia, die Miles Davis onder contract heeft, is er verantwoordelijk voor dat de kwaliteiten van die vier Gil Evans albums (zonder Miles) altijd wat onderbelicht zijn gebleven.

Voor de vier projecten met Miles Davis kon Gil Evans beschikken over bezettingen van tenminste twintig muzikanten. Maar ook met aanmerkelijk minder muzikanten komt de door de wol geverfde klank- en kleurmagiër Gil Evans op zijn eigen platen tot een hoogst intrigerende en in eerste instantie moeilijk te determineren sound.

Van de beide Pacific Jazz  albums, New Botttle Old Wine en Great Jazz Standards, laat ik negen stukken horen. Beide albums hanteren dezelfde sobere instrumentatie: 3 trompetten, 3 trombones,  plus hoorn en tuba, 2 rietblazers plus piano-gitaar-bas-drums.

Gil Evans heeft bestaande stukken tot uitgangspunt genomen, maar bij het eindresultaat kun je moeilijk van arrangementen spreken, in feite zijn het complete herscheppingen. Om enig inzicht te bieden in de werkwijze van Gil Evans laat ik drie (oer)versies horen van composities die door de slanke, tanige grootmeester zijn herschreven: St.Louis Blues (door een kleine big band met Louis Armstrong uit  1929), King Porter Stomp (door de big band van Benny Goodman uit  1935) en Willow Tree (door een experimenteel Fats Waller kwartet, de Louisiana Sugar Babes uit 1928).

SPEELLIJST

#   1.   Lester Leaps In (Lester Young) (4:16)

Gil Evans Orchestra

Johnny Coles, Louis Mucci, Ernie Royal (trompet) Joe Bennet, Frank Rehak, Tom Mitchell (trombone) Julius Watkins (hoorn) Harvey Philips (tuba) Cannonball Adderley, Jerry Sanfino (rieten) Gil Evans (piano) Chuck Wayne (gitaar) Paul Chambers (bas) Art Blakey (drums)

Opname: NYC, 9 april 1958

C.D.: Gil Evans — New Bottle Old Wine (Pacific Jazz-EMI Manhattan) (1998)

#   2.   St.Louis Blues (W.C.Handy) (2:53)

Louis Armstrong and his Orchestra

Louis Armstrong, Otis Johnson, Henry Allen (trompet) J.C.Higginbotham (trombone) Charlie Holmes, Teddy Hill (rieten) Luis Russell (piano) Will Johnson (gitaar) Pops Foster (bas) Paul Barbarin (drums)

Opname: NYC, 10 december 1929

C.D.: Louis Armstrong — Hot Fives & Sevens, Vol. 4 (JSP Records)

#   3.   St.Louis Blues (Handy) (5:25)

Gil Evans Orchestra

Als #1.

#   4.   King Porter Stomp (Jelly Roll Morton) (3:09)

Benny Goodman and his Orchestra

arrangement: Fletcher Henderson

Bunny Berigan, Ralph Muzillo, Nate Kazebier (trompet) Red Ballard, Jack Lacey (trombone) Benny Goodman (klarinet) Toots Mondello, Hymie Schertzer (altsax) Art Rollini, Dick Clark (tenorsax) Frank Froeba (piano) George van Eps (gitaar) Harry Goodman (bas) Gene Krupa (drums)

Opname: NYC, 1 juli 1935

C.D.: Benny Goodman — The Birth of Swing (1935-1936), 3 c.d.-box, Bluebird (1991) N.B.: prijs-stickertje zit nog op het doosje: Fl. 89.95.

#   5.   King Porter Stomp (Morton) (3:18)

Gil Evans Orchestra

Als #1.

#   6.   Willow Tree (Fats Waller) (3:30)

Louisiana Sugar Babes

Jabbo Smith (kornet) Garvin Bushell (klarinet, altsax) James P. Johnson (piano) Fats Waller (orgel)

Opname: Camden, New Jersey; 27 maart 1928

C.D.: Fats Waller at the Piano; Bluebird (2003)

#   7.   Willow Tree (Waller) (4:40)

Gil Evans Orchestra

Als #1., maar Bill Barber (tuba) vervangt Harvey Philips, Phil Bodner (rieten) vervangt Jerry Sanfino en Philly Joe Jones (drums) vervangt Art Blakey

Opname: NYC, 2 mei 1958

#   8.   Bird Feathers (Charlie Parker) (6:54)

Gil Evans Orchestra

Als #1., maar Clyde Reasinger (trompet) vervangt Ernie Royal, Bill Barber (tuba) vervangt Harvey Philips en Phil Bodner (rieten) vervangt Jerry Sanfino

Opname: NYC, 26 mei 1958

#   9.   Davenport Blues (Bix Beiderbecke) (4:25)

Gil Evans Orchestra

Johnny Coles, Louis Mucci, Allen Smith (trompet) Bill Eaton, Curtis Fuller, Dick Lieb (trombone) Bob Northern (hoorn) Bill Barber (tuba) Steve Lacy (sopraansax) Al Block (rieten) Gil Evans (piano) Chuck Wayne (gitaar) Dick Carter (bas) Dennis Charles (drums)

Opname: NYC; “early 1959”

C.D.: Gil Evans Orchestra — Great Jazz Standards (Capitol — Pacific Jazz Series) (1988)

# 10.   Manteca (Gillespie/Fuller/Gonzales) (5:15)

Gil Evans Orchestra

Als #8.

# 11.   Ballad of the Sad Young Men (F.Landesman/T.Wolf) (4:00)

Gil Evans Orchestra

Als #9. maar Danny Stiles (trompet) vervangt Allen Smith; Jimmy Cleveland (trombone) vervangt Bill Eaton en Rod Levitt (trombone) vervangt Dick Lieb; Earl Chapin (hoorn) vervangt Bob Northern; Budd Johnson (klarinet/tenorsax) vervangt Al Block; Ray Crawford (gitaar) vervangt Chuck Wayne; Tommy Potter (bas) vervangt Dick Carter; Elvin Jones (drums) vervangt Dennis Charles

Opname: NYC, 5 februari 1959

# 12.   Django (John Lewis) (8:06) (inde uitzending helaas niet compleet te horen)

Gil Evans Orchestra

Als #9.