Hartmusik – November Music 2006

Is muziek gewoon een spel van klanken, of moet het gevoel erin doorklinken? Dit debat is al meer dan honderd jaar oud, maar in de Nieuwe Muziek van onze tijd nog altijd actueel. Velen, niet als laatste in Nederland, volgen de lijn van Stravinski waarin muziek absoluut geen gevoel moet uitdrukken – omdat ze daar ten enenmale niet toe in staat zou zijn. In Duitsland volgen componisten zeker sinds de jaren zeventig een andere lijn. Muziek dient hier om gevoel uit te drukken. Modern van buiten, romantisch van binnen.

Michel van der Aa is een echte Nederlander. Hij studeerde in Den Haag, bij Louis Andriessen. Andriessen was uitgesproken anti-romantisch: muziek moest bij hem kil, agressief en hard klinken. Dit geluid maakte hem wereldberoemd. Van der Aa klinkt misschien minder hard en agressief, maar ook hij houdt liever een afstand tot de luisteraar. Hij combineert knalmoderne media-concepten met muziek die, op zijn eigen manier, knipoogt naar klassiek, modern en pop. Quadrivial stamt uit 1997, uit de tijd dat Van der Aa nog beroemd moest worden. Dat betekent normaal dat je deze muziek niet elke dag hoort. Gelukkig vond de componist dit werk ook in 2006 nog de moeite waard om uit de kast te trekken.

Manfred Trojahn is een heel andere mening toegedaan. Hij kan zich geen muziek voorstellen waarin het hart van de componist niet spreekt. Zijn Tre Canti zijn illustratief: een expressionistisch, deels atonaal idioom vult een intens romantische mal. Ook Sur cuor della terra van Jacqueline Fontyn is uitgesproken romantisch: we horen hier de hartenklop van professor Cesare Grassetti. Zijn lievelingsgedichten werden op muziek gezet door Fontyn. In Rumori cardiaci van de Zwitser Mathias Steinauer kun je die hartslag bijna letterlijk horen. Het werk is oorspronkelijk geschreven voor Ensemble Oggimusica uit Castagnola, een Italiaans stadje dat volgens de (moderne) legende met de duivel verbonden is…