In dit programma klinken laude uit 13e-eeuws Italië.
Een belangrijk genre in de Middeleeuwen was de lauda. De laude maken deel uit van een traditie die teruggaat tot de 13e eeuw en tot ver in de 17e eeuw bleef voortbestaan. Ze kwamen voort uit de missionaire activiteiten van met name dominicanen en franciscanen in regio’s als Toscane en Umbrië. Al sinds de oudheid werd muziek beschouwd als een belangrijk instrument voor de verspreiding van het geloof. Aangezien de verering van Maria steeds belangrijker werd in de periode waarin de laude ontstonden, is het niet verrassend dat vele – wellicht zelfs de meerderheid – van deze liederen over haar gaan. Na verloop van tijd vormden de laude een belangrijk onderdeel van het repertoire van Maria-broederschappen en van boeteprocessies van flagellanten (mensen die een extreme vorm van zelfkastijding beoefenden door hun eigen lichaam met diverse instrumenten te geselen). Een ander onderwerp dat in de laude aan bod komt, is het leven van Jezus: zijn geboorte, zijn lijden en zijn opstanding.
Dat is ook het thema van de muziek in dit programma. De laude die we gaan horen, dateren uit de dertiende eeuw, dus het beginstadium van het genre. Het bijzondere van deze laude is hun dramatisch karakter. In de meeste stukken komen verschillende personages aan het woord. Het vermoeden bestaat dat ze oorspronkelijk geënscèneerd werden uitgevoerd. Dat heeft men in deze uitvoering zo goed mogelijk proberen na te bootsen. Naast zangers horen we ook instrumenten. Uit bronnen is bekend dat allerlei instrumenten werden ingezet. Enkele stukken worden instrumentaal uitgevoerd. In het eerste blok klinken laude over de aankondiging van Jezus’ geboorte en over die geboorte zelf. In het tweede blok gaat het over Jezus’ lijden en opstanding. Het gedeelte over het lijden wordt afgesloten door een driestemmige versie van het Miserere mei, dat door de tijd heen mondeling is overgeleverd en nog steeds tijdens de Goede Week gezongen wordt door leden van de Confraternita del SS. Crocifisso (Broederschap van de Allerheiligste Gekruisigde) in Sessa Aurunca.
anoniem
1. Salutiam divotamente
2. Hec Medela (instr)
3. Dal ciel venne messo novello
4. Ave Domna (instr)
5. Cristo è nato et humanato
6. Ave Vergene (instr)
7. Gloria in celo e pace ‘n terra
8. Stella nuova ‘n fra la gente
9. Iesu Christo Redemptore
10. De la crudel morte de Christo
11. Voi ch’amate lo Criatore
12. Onne Homo ad alta voce
traditioneel (Sessa Aurunca)
13. Miserere di Sessa Aurunca
anoniem
14. Iesu Christo glorioso
I Cantori del Miserere di Sessa Aurunca, Concentus Lucensis olv. Stefano Albarello
(cd: “Laude sulla vita di Gesu’ – Canti drammatici delle Confraternite del XIII secolo” – Tactus TC 280001, 2006)
aanvulling:
anoniem
15. Magdalena
Concentus Lucensis olv. Stefano Albarello
(cd: zie 1-14)
Afbeelding: Natività (Giotto di Bondone, ?-1337) (michelangelobuonarrotietornato.com)
