Missa Etcetera
do 5 nov 2026 22:00 uur
In dit programma staat één van de Requiems van Orlandus Lassus centraal. De maand november is een maand van herdenken. Het is de laatste maand van het kerkelijk jaar, die in de katholieke liturgie begint met Allerheiligen, gevolgd door Allerzielen. Daarom worden in deze maand veel Requiems en daarmee verwante werken ten gehore gebracht. In dit programma staat één van de twee Requiems van Orlandus Lassus centraal. Lassus heeft een groot oeuvre nagelaten waarin elk genre van zijn tijd vertegenwoordigd is, van missen in het Latijn tot wereldlijke liederen in verschillende volkstalen, zoals Frans en Duits. Het grootste deel van zijn sacrale muziek dateert uit de tijd dat hij kapelmeester aan het hof in München was. In die tijd zijn ook zijn twee Requiems ontstaan. Het lijkt erop dat hij deze niet voor een bijzondere gelegenheid gecomponeerd heeft. Ze kunnen niet in verband worden gebracht met begrafenissen aan het hof of van aristocraten uit München. Ook het feit dat beide missen werden gepubliceerd lijkt erop te wijzen dat ze voor algemeen gebruik bestemd waren. De oudste van de twee Requiemzettingen is voor vier stemmen en werd gepubliceerd in Parijs in 1577. Van dit Requiem bestaan twee verschillende versies. Het ensemble Vox Luminis koos voor zijn opname een versie die in manuscript is overgeleverd en afkomstig is uit het archief van de voormalige benedictijnse abdij St. Ulrich und Afra in Augsburg. Het boek waarin Lassus' Requiem is opgenomen, dateert uit 1575. Het vermeldt niet Lassus als componist. Verder is het Requiem hier een kwint naar onderen getransponeerd. Als gevolg daarvan zijn de vier stemmen verdeeld over tenor, bariton en twee bassen. De laagste bassen zingen ook de gregoriaanse intonaties aan het begin van de verschillende delen van het Requiem. Een ander verschil is dat deze versie de sequens Dies irae bevat, die in de gedrukte versie ontbreekt. Het is een alternatimzetting: de verzen worden afwisselend één- en meerstemmig gezongen. Hier worden de eenstemmige verzen door de tweede stem, de bariton, gezongen. Dit Requiem wordt gevolgd door twee zettingen van de tekst Media vita in morte sumus – Midden in het leven zijn wij door de dood omvangen. In de loop van de eeuwen is het vaak op muziek gezet, ook in vertalingen van de tekst, bijvoorbeeld die van Luther. We horen hier twee zettingen van achtereenvolgens Jacobus de Kerle en Nicolas Gombert. Orlandus Lassus (1532-1594) • 1. Officium pro omnibus fidelibus defunctis a 4 (LV624) • Vox Luminis olv. Lionel Meunier • (cd: "Requiem" – Ricercar RIC 493, 2026) • Jacobus de Kerle (1531-1591) • 2. Media vita in morte sumus a 6 • Nicolas Gombert (1495-1560) • 3. Media vita in morte sumus a 6 • Huelgas Ensemble olv. Paul Van Nevel • (cd: Bonefont, "Missa pro mortuis" – Cypres CYP1682, 2020) • aanvulling: • William Byrd (1543-1623) • 4. Miserere • Concerto delle Viole • (cd: "Consort Songs – Music by William Byrd and his Contemporaries" – olive music om 004, 2005) • Afbeelding: Begin van de gregoriaanse sequens Dies irae (gregorian-chant-hymns.com)
