Radio Muziek-essay

Eerste vraag in dit Muziek-essay: hoort u vrouwen of mannen? Of misschien vrouwen én mannen?

Natuurlijk kunnen we uit de stemhoogte vaak het een en ander afleiden. Maar neem de alt. Dat kan een vrouw zijn met een lager stemtype. Of een man – de altus, ook wel countertenor – die zijn hoge falsettoregister gebruikt. Toch vallen er, als we goed luisteren, wel degelijk verschillen te ontdekken. De stem van alt Margaret Philpot is hoger gekleurd (vrouwelijker) dan die van countertenor Siebe Haagsma. James Bowman en Christina Högman, hoewel sopraan, zingen Dowlands Can she excuse my wrongs? beiden in het altregister, maar Bowman klinkt zwaarder en wat dramatischer (mannelijker) dan de speelse, lichte stem van Högman.

Tweede vraag aan de luisteraar: in hoeverre vindt u de stem die u hoort vrouwelijk?

Een bonte selectie van vocale werken staat u ter beschikking om die vraag telkens te beantwoorden. Verschillende eeuwen, stijlen en genres zijn vertegenwoordigd. En de stemmen van de zangers verschillen ook nog al eens in karakter. Vergelijk Barbara [foto], Frans chansonnière, maar met Christine Primrose, die een Schots folknummer zingt. Of met Anne Sofie von Otter, die haar klassiek gevormde stem weet aan te passen aan het lichte genre. Vergelijk Victoria de los Ángeles met Marianne Blok. Allebei coloratuursopraan, al heeft Bloks stem een hoorbaar lichter timbre dan die van De los Ángeles.

Speellijst:

Anoniem (13^e eeuw) – Beata viscera – Studio Laren

Anoniem (13^e eeuw) / Henric van Veldeke – Prenes i garde – Studio Laren: Siebe Haagsma (countertenor) en Ken Gould (bariton)

Anoniem (vroege 15^e eeuw) – Se j’ay perdu – The Medieval Ensemble of London: Margaret Philpot (alt), Rogers Covey-Crump en Paul Elliott (tenor)

John Dowland – Can she excuse my wrongs? – 1. James Bowman (countertenor) en Robert Spencer (luit) / 2. Christina Högman (sopraan) en Jakob Lindberg (luit)

Svante Henryson – Green song – Anne Sofie von Otter en Elvis Costello (zang)

Traditional – Bean mhic a’ mhaoir – Christine Primrose (zang) en Alison Kinnaird (harp)

Barbara (Monique Andrée Serf) – Mes hommes – Barbara (zang)

Joaquín Turina – Poema en forma de canciones, op. 19: III Cantares – Victoria de los Ángeles (sopraan) en de Philharmonia Orchestra o.l.v. Walter Susskind

Hildegard von Bingen – O quam mirabilis – Studio Laren: Marianne Blok (sopraan)

Hildegard von Bingen – De virginibus – Studio Laren: Piet Brummer (bariton) en Mirjam de Gorter (vedel)

Alanna O’Kelly – One breath – Alanna O’Kelly (zang)

Dit programma werd eerder uitgezonden op 18 mei 2003.